سِرا بارتمن، زنی برهنه در قفس های سیرک
ساعت ۱۱:۱٩ ‎ب.ظ روز شنبه ٦ تیر ،۱۳۸۸ 

سِرا بارتمن، زنی برهنه در قفس های سیرک

نویسنده: زارا مجیدپور
شهرزاد نیوز: “سآرکی بآرتمَن”، زن جوان ۲۰ ساله‌ای بود که به مدت ۴ سال، لخت مادرزاد در میدان پیکادلی لندن به‌عنوان “موجودی عجیب” به‌نمایش گذاشته شد. زمانی که او با امید به‌زندگی بهتری در آن سوی آب ها، سوار بر کِشتی، کیپ تاون آفریقای جنوبی را به مقصد لندن ترک می نمود، هرگز تصور نمی‌کرد که روزی در یک سیرک، کاملا عریان، همچون حیوانی وحشی به نمایش گذاشته خواهد شد.
سآرکی در سال ۱۷۸۹ در استان دماغه شرقی کشور آفریقای جنوبی به دنیا آمد. او از نژاد “کُووی- کُووی” ها بود، مردمی که نسب خود را به ” بُوش- مَن”‌های آفریقا می‌رسانند. کُووی- کُووی ها و “کُووی سآنها” قدیمی‌ترین بومیان جنوب قاره‌ی آفریقا محسوب می‌شوند.
احتمالا اربابش نام سآرکی بآرتمن را برای او انتخاب کرده بود؛ سآرکی در زبان آفریکانس* به معنای” سارای کوچک “است و “سِرا” خلاصه ی انگلیسی شده آن نام.
سِرا بآرتمَن تا سال ۱۸۱۰ به‌عنوان برده در مزرعه‌ی یک مرد هلندی ساکن آفریقای جنوبی زندگی می‌کرد، درهمان سال به یک پزشک انگلیسی به نام “ویلیام دآنلوپ” فروخته شد. دربرخی منابع گفته شده است که دآنلوپ، پزشک یک کِشتی انگلیسی، سِرا را به امید پول و زندگی بهتر در لندن فریب داد تا اورا به ترک سرزمینش راضی کند؛ درحالی که برای زن جوان ساده دل، نقشه ها درسرداشت.
چندی بعد ازورود سِرا به بریتانیا، ویلیام دآنلوپ اورا به عنوان موجودی عجیب، کاملا عریان در میدان پیکادلی لندن به‌نمایش گذاشت. برای بریتانیایی ها؛ ظاهر زن جوان “بوش- من” بسیار شگفت انگیز بود.
قد یک متر و سی سانت، پوست قهوه‌ای متمایل به‌عسلی وبرجستگی‌های بیش ازاندازه بزرگ اندام سِرا، زنان و مردان بسیاری را برای دیدن او به آن میدان کشاند.
برجستگی‌های اندام سِرا در مقایسه با زنان هم‌نژادش نیز اندکی ازحد معمولی بزرگتر بود و احتمالا به همین دلیل پزشک انگلیسی او را انتخاب کرده بود.
زن جوان درطول چهارسال، چون حیوانی دست آموز دستورهای نمایش دهنده‌اش را اجرا می‌کرد.
دربین افرادی که به دیدن آن موجود عجیب می‌رفتند کسانی نیز بودند که زن جوان را برده‌ای می دانستند که حقوق انسانی‌اش نادیده گرفته شده است. با اعتراض و همت و پشتکار آنان بود که پرونده‌ای علیه دکتر دآنلوپ تشکیل شد. دآنلوپ توانست با ارائه قراردادی به دادگاه که به امضای او و سِرا بآرتمن رسیده بود، از اتهام وارده خلاصی یابد. طبق مفاد آن قرارداد سِرا بآرتمن در قبال انجام ” خدمات”ی مبلغی پول دریافت می نمود. طبق ادعای پزشک انگلیسی، سِرا با آگاهی به‌مفاد قرارداد آن را امضا کرده بود.
جریان دادگاه باعث شد که به نمایش عمومی سِرا در لندن خاتمه داده شود؛ او به یک سیرک دار فرانسوی فروخته شد. در سال ۱۸۱۴ مرد فرانسوی سِرا بآرتمن را به پاریس برد و او را در کنار حیوانات وحشی در سیرک به نمایش گذاشت. درهمین نمایش‌های عمومی بود که توجه دانشمندان و پزشکان فرانسوی به او جلب شد.
“ژرژ کاویر” جراح و پزشک فرانسوی، اعمال و رفتار سِرا را شبیه به میمون‌ها توصیف کرده است. زندگی و اقامت سِرا در آفریقای جنوبی او را قادر ساخته بود که علاوه بر زبان مادری، زبان هلندی را نیز به راحتی تکلم نماید و همین مساله کاویر پزشک را نسبت به هوش و استعداد زن جوان به‌تعجب می انداخت.
در طول اقامت یک ساله‌اش در پاریس، ابتدا در انظارعمومی به نمایش گذاشته شد و زمانی که دیگر پاریسی‌ها چندان رغبتی به تماشایش نشان ندادند؛ اربابش او را به‌تن‌فروشی وادار نمود. این درحالی بود که زن جوان در نوشیدن مشروبات الکلی راه افراط درپیش گرفته بود.
در سال ۱۸۱۵، بعد ازگذشت ۵ سال زندگی تحقیرآمیز، سآرکی بآرتمن در سن  ۲۵سالگی در فرانسه درگذشت. علت مرگش را سیفلیس تشخیص دادند. اما قرار بود حتی مرگ نیز نگذارد او به‌آرامش دست یابد. بعد ازمرگش، مغز و آلت تناسلی او را از بدنش جدا کردند تا مورد تحقیق قرارگیرد. اسکلت سِرا نیز در موزه ای در پاریس به نمایش عمومی گذاشته شد.
سال ۱۹۸۰ استفان جی کتابی درباره ی سآرکی بآرتمن به رشته‌ی تحریر درآورد؛ کتابی که توانست توجه افکار عمومی را به‌سمت او معطوف سازد.
با به ریاست جمهوری رسیدن نلسون ماندلا در سال ۱۹۹۴، دولت آفریقای جنوبی طی درخواستی رسمی از فرانسه خواست تا بقایای جسد سآرکی بآرتمن به کشورش بازگردانده شود. دولت فرانسه بعد از گذشت ۸ سال به درخواست ماندلا پاسخ مثبت داد .
در سال ۲۰۰۲، در روزجهانی زن، طی مراسمی مخصوص، اسکلت سآرکی بعد از حدود ۲۰۰ سال دوری ازسرزمینش، در کیپ تاون به خاک سپرده شد.
• زبان آفریکانس، زبان سفید پوستان هلندی تبارآفریقای جنوبی ورنگین پوستان آن کشورو یکی از ۱۱ زبان رسمی کشورآفریقای جنوبی است.

مطلب دیگری درباره سرا بارتمن در اینجا

تابلوی معراج سارا بارتمن - اثر اوواری


کلمات کلیدی: سرا بارتمن ، زنی برهنه ، قفس ، سیرک